مبانی نظری روزنامه نگاری حرفه ای

مقالات بسیاری در رشته‌های گوناگون و از افرادی از سراسر جهان هست که در زمینه تاریخ روزنامه‌نگاری نظریه‌پردازی، پژوهش و مطالعه کرده و آن را به نقد کشیده‌اند. پژوهش در مورد روزنامه‌نگاری و در میان روزنامه‌نگاران، به عنوان حوزه‌ای مورد اجماع محرز شده است. این فعالیت تحقیقی در نیمه دوم قرن بیستم رخ داده است. در این حوزه روزنامه‌نگاری نوآوری مفهومی تازه است و به همین دلیل در پیشینه‌اش کمتر کار تحقیقی به چشم می‌خورد. حتی مقالات کمی در آینده روزنامه‌نگاری نوآوری و روزنامه‌نگاری مرسوم موجود است (جاری کاو اوجا[1]، 1398). این انگاره، سناریوهای متفاوتی را به دست می‌دهد که به درک افراد از نیروهای اساسی محرک روزنامه‌نگاری و به ویژه روزنامه‌نگاری نوآوری یاری می‌رساند (بورت و واندرهیجن[2]، 2003).

در دهه‌های اخیر روزنامه‌نگاری به یک نهاد اجتماعی مرکزی تبدیل شده است. هرچند، قدرت‌ها و فشارهای بسیاری هستند که فشارهای اجتماعی، سیاسی، فنی و اقتصادی [زیادی] بر روزنامه‌نگاران وارد می‌کنند. در این دوران آشفته، کار و ایفای نقش روزنامه‌نگاری شایسته، آسان نیست. در شرایط رکود اقتصادی، این قدرت‌ها حتی بسیار قدرتمندتر و فشارها شدیدتر می‌شوند. در محافل حرفه‌ای چالش‌های حرفه روزنامه‌نگاری را غالباً به عنوان تهدیدی برای آزادی روزنامه‌نگاران حرفه‌ای در نظر می‌گیرند. ایده آزادی روزنامه‌نگاری- در آفرینش موقعیت اجتماعی مستحکم برای روزنامه‌نگاری که مدعی خدمت به «منفعت عمومی» است- تبدیل به ابزار مهمی شده است؛ به عبارت دیگر تعریفی که پیش از این از منفعت عمومی می‌شد در حال حاضر واضح و آشکار نیست. هدف اصلی این پژوهش این است که به طور کلی به روزنامه‌نگاران و به ویژه روزنامه‌نگاران نوآوری کمک کند تا از موقعیت جدید حرفه­ای­شان آگاهی یابند و برخی از فشارهای شاخص که بر حرفه روزنامه‌نگاری تحمیل می‌گردد را تشخیص دهند. حرفه روزنامه‌نگاری حرفه‌ای در جوامع دانایی یا جوامع اطلاعاتی نوین، حرفه‌ای کلیدی است. این امر می‌طلبد به تحلیل‌های علمی و تحلیل‌های خط­مشی نوآوری توجهی خاص کرد. در سال‌های اخیر، بسیاری از محرک‌های نو پدیدار شده‌اند و اساساً نقش روزنامه‌نگاری سنتی را تغیر داده‌اند. در زمان توسعه سریع فنی، اجتماعی و اقتصادی، روزنامه‌نگاری خبری «محافظهکار[3]» دست‌خوش تغییرات غیره منتظرهای می‌شود. در این میان، به طور خاص، فناوری‌های ارتباطی جدید (به عنوان مثال راه­حل­های فناوری دیجیتال و فراگیر[4]) به نحوه روزافزون رسانه را جهانی کرده و فشارهای تجاری شدید بر شیوه عمل روزنامه‌نگاران و سازمان‌های خبری تأثیرگذار بوده‌اند تأثیرگذار بوده­اند (بریچا و جانسون[5]، 2008).

 


[1] Jari Kaivo-oja

[2] Burt & Van Der Heijden

[3] Old-School

[4] digital and ubiquitous tech solutions

[5] Brichta & Johansson