قانون اساسی در هر کشور سند اصلی تنظیم روابط بین ملت  و حکومت است. تاریخ ماصر ایران دو قانون اساسی را در خود جای داده است، نخست قانون اساسی مشروطه سلطنتی و دوم قانون اساسی جمهوی اسلامی ایران، که هر کدام مشخصات و مختصات خود را دارد. در این فصل برای آشنایی بیشتر به مفهوم­شناسی کلمات کلیدی و اساسی تحقیق می­پردازیم.

فهرست مطالب

فصل دوم. 10

مبانی و مفاهیم.. 10

2-1-قانون. 11

2-1-1-تعریف لغوی قانون. 11

2-1-2-تعریف اصطلاحی قانون. 11

2-1-3-قانون اساسی.. 12

2-1-4-قانون اساسی مشروطه. 13

2-2-تاريخچه قانون اساسي.. 13

2-2-1-در غرب.. 13

2-2-2-در اسلام. 13

2-3-مبانی نظری تدوین قانون اساسی.. 14

2-3-1- اسلام، محور اصلی همه قوانین.. 14

2-3-2- جمهوری و رأی ملت، اساس اعتبار قانون. 15

2-4-مبناي نگارش قانون اساسي.. 17

2-5-انواع قوانين اساسي.. 18

2-5-1-انواع قانون اساسي بر اساس نوشته يا نانوشته بودن. 18

2-4-1-1-عرفي.. 18

2-5-1-2-مكتوب.. 19

2-4-2-انواع قانون اساسي از لحاظ نوع بازنگري.. 19

2-4-2-1-انعطافناپذير (سخت) و انعطافپذير (نرم) 19

2-4-2-2-يكدست و مختلط.. 19

2-4-3-انواع قانون اساسي از لحاظ منشأ شكلگيري.. 20

2-4-3-1-اقتداري يا اعطايي.. 20

2-4-3-2-نيمه اقتداري ـ نيمه اعطايي.. 20

2-4-3-3-مردم سالار 20

2-5-ویژگیهای قانون اساسی.. 21

2-6-چگونگی وضع قانون اساسی.. 22

2-7-محتوای قانون اساسی.. 23

2-7-1-اعلامیّه های حقوق.. 24

2-7-2-وضع حقوقی قدرت سیاسی.. 24

2-8-فلسفه تدوین قانون اساسی.. 25

2-9-قانون اساسي در ايران. 26

منابع و مآخذ. 29

1. کتاب­ها

1. ارسطو (1381). سیاست، ترجمة حمید عنایت، تهران: انتشارات علمی و فرهنگی
2. اصغری، محمدرضا (1392). بررسی مفهوم قانون اساسی، مرکز تحقیقات شورای نگهبان
3. انصاری ، شیخ مرتضی( 1372).کتاب المکاسب ، تبریز
4. آدمیت، فریدون (1349). اندیشه های میرزا فتح علی آخوندزاده،تهران: خوارزمی
5. آذری قمی، احمد( 1366). رهبری و جنگ و صلح تهران ، بنیاد رسالت
6. آر کدی، نیکی(1375). ریشه‌های انقلاب ایران، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران: دفتر نشر فرهنگ اسلامی
7. آشتیانی، جلال الدین(1366). زرتشت،مزدیسنا و حکومت، تهران شرکت انتشار
8. بهار، مهرداد(1381) از ارسطو تا تاریخ تهران، نشر چشمه،
9. بهشتی، محمدحسین(1374). مبانی نظری قانون اساسی، تهران انتشارات
10. جعفری ندوشن، علی اکبر (1383). تفکیک قوا در حقوق ایران، آمریکا و فرانسه، دفتر اسناد انقلاب اسلامی
11. حائری، عبد الهادی(1363). ، تشیع و مشروطیت در ایران،تهران: امیر کبیر
12. حسین بشیریه (1383). انقلاب و بسیج سیاسی، تهران: دانشگاه تهران
13. حقدار، علی اصغر (1383). مجلس اول: نهادهای مشروطیت، انتشارات مهر نامک
14. خمینی، روح الله(1371). صحیفه نور،تهران، سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، جلد20
15. خمینی، سید روح‌الله، 1361، صحیفه نور، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.
16. دهخدا، علی‌اکبر(1373).  لغت‌نامه، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
17. راسخ، محمد(1384). بنیاد نظری اصلاح نظام قانونگذاری، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس
18. زارعی، محمدحسین (1380). «حاکمیت قانون در اندیشه‌های سیاسی و حقوقی»، نامه مفید، ش26،
19. زرین کوب، عبدالحسین(1364). تاریخ مردم ایران،ایران قبل از اسلام ، تهران ، امیرکبیر
20. زیبا کلام، صادق (1377). سنت و مدرنیته، تهران: روزنه
21. شعبانی، قاسم (1379). حقوق اساسی و ساختار حکومت جمهوری اسلامی ایران، تهران،  نشر اطلاعات
22. شیرازی، میرزا صالح(1347).  سفرنامه میرزا صالح، اسماعیل رائین، تهران، 1347، ج 1
23. طباطبایی مؤتمنی (1387). منوچهر، حقوق اداری، تهران: سمت، چاپ چهاردهم
24. طباطبایی، سیدجواد(1375). زوال اندیشه سیاسی در ایران ، تهران کویر،
25. عمید زنجانی، عباسعلی(1381). انقلاب اسلامی ایران (علل، مسائل و نظام سیاسی)، قم، نشر معارف.
26. فیرحی، داوود(1382). نظام سیاسی و دولت در اسلام، تهران، انتشارات سازمان سمت.
27. قاضی، ابوالفضل (1395). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، چاپ چهارم، نشر میزان
28. قاضی، ابوالفضل(1386). حقوق اساسی و نهادهای سیاسی، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، جلد 2
29. قاضی، سیدابوالفضل (1389). بایسته‌های حقوق اساسی، تهران: نشر میزان، چاپ سی و هفتم
30. کاتوزیان، محمد علی همایون (1384). ، تضاد دولت و ملت، ترجمه: علی رضا طیب، تهران: نشر نی
31. کاتوزیان، ناصر(1377). مقدمه علم حقوق و مطالعه در نظام حقوقی ایران، تهران: انتشار
32. کرمانی، ناظم الاسلام (1362). تاریخ بیداری، تهران، انتشارات آگاه
33. کسروی، احمد (1319). تاریخ مشروطه ایران، جلد 1
34. کسروی، احمد (1375). تاریخ مشروطه ایران، تهران: امیرکبیر، 1357، جلد اول
35. لمبتون، آن اس (1375). ایران عصر قاجار، ترجمه سیمین فصیحی، مشهد: جاودان خرد
36. مازیار، بهروز (1393). شورشیان آرمان خواه، ناکامی چپ در ایران، ترجمه مهدی پرتو، تهران، انتشارات ققنوس، چاپ سیزدهم
37. مرکز مالمیری، احمد(1385). حاکمیت قانون، مفاهیم، مبانی و برداشت‌ها، تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس
38. مصطفی ملکوتیان (1372).سیری در نظریه‌های انقلاب، تهران، قومس
39. مطهری، مرتضی(1368). پیرامون انقلاب اسلامی، تهران صدرا
40. مطهری، مرتضی(1376). امامت و رهبری، تهران، صدرا
41. مونتسکیو، شارل دو (1349). روح القوانین، ترجمة علی‌اکبر مهتدی، تهران: امیرکبیر
42. مهرپور، حسین (1389). مختصر حقوق اساسی جمهوری اسلامی ایران، تهران، نشر دادگستر، چاپ دوم
43. ناصحی، مصطفی(1378). ولایت فقیه وتفکیک قوا، مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی قم
44. نقوی، علی محمد (1361). ، جامعه شناسی غربگرایی،تهران: امیر کبیر، جلد اول
45. نیوی، عباس (1377). مردم یالاری در حاکمیت اسلامی، تهران، تمدن و توسعه اسلامی
46. ورعی، سید جواد (1385). مبانی و مستندات قانون اسایسی به روایت قانونگذار، انتشارات قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چاپ اول.
47. الوین استانفورد، کوهن(1372). تئوری‌های انقلاب، ترجمه: علیرضا طیب، تهران: قومس
48. اسحاقی، حسین(1384).  آزادی در اسلام و غرب، قم، مرکز پژوهشهای اسلامی صدا و سیما، چاپ اول
49. قربانی، زین العابدین (1375). اسلام و حقوق بشر، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، چاپ پنجم
50. بیات، عبدالرسول و دیگران (1386). فرهنگ واژه­ها، قم، موسسه اندیشه و فرهنگ دینی، چاپ سوم

2.مقاله ها

1. بهادری جهرمی، محمد (1395). جایگاه حقوقی تفسیر رسمی قانون اساسی در مقایسه با متن قانون اساسی با تاکید بر نظام حقوقی ایران، فصلنامه دانش حقوق عمومی، سال پنجم
2. تروپه، میشل (1387). منطق حاکم بر توجیه صیانت از قانون اساسی، ترجمه عباس کدخدایی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، شماره 66
3. جلالی پور، حمیدرضا (1381).  قانون اساسی سه گفتمان ناسازگار، ماهنامه آفتاب شماره 14
4. حسینی، خدیجه، بولاغ، محمود و میری، حجت (1390). مقایسه تطبیقی قانون اساسی مشروطه با قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، اولین کنفرانس ملی حقوق و علوم جزا
5. سراجی، محمود (1388). حقوق ملت در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران (شرحی بر فصل سوم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران)، فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات انقلاب اسلامی، سال پنجم، شماره 16
6. سلطانی، سیدناصر (1391). مفهوم برابری در مقابل قانون در متمم قانون اساسی مشروطیت، مجله مطالعات حقوقی دانشگاه شیراز، دوره چهارم، شماره 2
7. صدرا، علی رضا (1391). بررسی مقایسه ای قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران قدیم و جدید، نشریه حکومت اسلامی، سال سوم، شماره اول
8. علوی تبار، علیرضا (1381). قانون اساسی مبانی ضعف ها و ظرفیت های آن ، ماهنامه آفتاب فروردین 1381، شماره چهاردهم
9. قاضی شریعت پناهی، ابوالفضل (1385). قانون اساسی، سیر مفهوم و منطق از دید تطبیقی، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران
10. گرجی ازندریانی، علی اکبر و مرادخانی، فردین (1392). تکوین مفهوم قانون اساسی در انقلاب مشروطه ایران، فصلنامه حقوق، مجله دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دوره 43، شماره 4
11. میررمضانی، سید علی، تیرگر، زهرا، فروغی نیا، حسین (1395). ساختار قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در مقایسه با نظام مشروطه در خصوص نوع حاکمیت و ریاست بر حکومت، فصلنامه علمی تخصصی اندیشمندان حقوق، سال چهارم، شماره 9
12. یزدخواستی، بهجت و اسماعیلی، علی (1387). آسیب ناسی جنبش مشروطیت (تحلیل تطبیقی مبانی فکری نهضت مشروطیت با انقلاب اسلامی، پژوهشنامه انقلاب اسلامی، سال هفتم، شماره 15
13. باقی، مریم (1390). تابویی که شکسته شد، ماهنامه مهرنامه، شماره 17
14. بشیریه، حسین (1376). جامعه‌شناسی تجدد: غیریت ها و محدودیت ها، مجله نقد و نظر، سال سوم، ش 2 و 3،
15. غفاری، هادی (1391). نسبت میان حاکمیت شرع و حاکمیت قانون در نظام قضایی جمهوری اسلامی ایران، فصلنامه پژوهش حقوق، سال چهاردهم، شماره 36
16. مرادخانی، فردین (1394). پیدایش مفهوم تفکیک قوا در انقلاب مشروطه ایران، مجله حقوقی دادگستری، سال هفتاد و نهم، شماره 92.
17. قریشی، فردین (1389). بحران ناهماهنگی پایدار قوای سه گانه حاکمیت: مطالعه موردی ایران، فصلنامه سیاست، دوره 40، شماره 3
18. ویژه، محمدرضا (1390). مبانی نظری ساختاری دولت حقوقی، انتشارات جنگل
19. راسخ، محمد و بخشی­زاده، فاطمه (1392). پیش­زمینه مفهوم قانون در عصر مشروطه: از ملک الرقبایی تا تنظیمات، مجله حقوقی دادگستری، شماره 83
20. میراحمدی، منصور (1379). تحلیل مفهوم آزادی سیاسی، فصلنامه علوم سیاسی، قم، شماره 12

3.پایان نامه­ها

1. درودی، حسین (1392). بررسی تطبیقی قانون اساسی مشروطه با قانون اساسی (براساس مفاهیم حق و آزادی). پایان نامه برای دریافت کارشناسی ارشد در رشته علوم سیاسی، دانشگاه پیام نور مرکز قزوین

منابع عربی

1. علامه بحرانی، بی‌تا، تحف العقول، تصحیح: علی‌اکبر غفاری، تهران، انتشارات اسلامی

اسناد

1. متن قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، 1385، قم، نشر جمال.
2. قانون اساسی مشروطه 1258

منابع لاتین

1. Rose, J (2004)."The Rule of Law in the Western World: An Overview", Journal of Social Philosophy, Vol. 35, No. 4, Winter, pp. 457-470

2. Dicey, A.V. Introduction to the Study of the Law of the Constitution, (London: Macmillan, Published in 1885, 8th edn,1927

3. Rousset, M  (2004). et Rousset,O »Droit administrative«, Presses Universitaires de Grenoble.

4. Macleod, I (2002).Legal Metod, (Bristol: Palgrave Macmillan.

5. Hayden, P ( 1999). (ed.), Philosophical Perspectives on Law and Politics, (New York: Peterlang