بە واتایەکی سادە، پڕۆپۆزەڵ پلانێکی زانستی بۆ ئەنجامدانی توێژینەوەیە. خوێندکار پێش ئەوەی دەست بە نووسینی نامەی ماستەر یان دکتۆرا بکات، دەبێت پڕۆپۆزەڵی توێژینەوەکەی ئامادە بکات و لەلایەن بەشی پەیوەندیدار و مامۆستای ڕاوێژکارەوە پەسەند بکرێت.

پڕۆپۆزەڵ چییە و بۆچی گرنگە؟

ئامانجی سەرەکی پڕۆپۆزەڵ ئەوەیە کە خوێندکار بتوانێت پڕۆژەی توێژینەوەکەی بە شێوەیەکی ڕوون و زانستی پێشکەش بکات.

لە پڕۆپۆزەڵدا زۆرجار ئەم بابەتانە دیاری دەکرێن:

• بابەتی توێژینەوە

• کێشەی توێژینەوە

• گرنگی و پێویستی توێژینەوە

• ئامانجەکانی توێژینەوە

• پرسیارەکانی توێژینەوە یان گریمانەکان

• پێشینەی توێژینەوە

• ڕێبازی توێژینەوە

• کۆمەڵگەی ئاماری و نموونە

• ئامرازەکانی کۆکردنەوەی داتا

• شێوازی شیکردنەوەی داتا

• سەرچاوە و مراجع

بۆیە نووسینی پڕۆپۆزەڵ تەنها کۆکردنەوەی چەند سەرچاوەیەک و دانانیان لەگەڵ یەک نییە؛ پێویستی بە پلانێکی ڕوون و پەیوەندی نێوان بەشە جیاوازەکانی توێژینەوە هەیە.

قۆناغەکانی نووسینی پڕۆپۆزەڵ

١. هەڵبژاردنی بابەتی توێژینەوە

یەکەم هەنگاو بۆ نووسینی پڕۆپۆزەڵ، هەڵبژاردنی بابەتێکی گونجاوە.

بابەتی توێژینەوە دەبێت:

• لەگەڵ پسپۆڕی خوێندکار پەیوەندی هەبێت؛

• کێشەیەکی زانستی یان کۆمەڵایەتی گرنگ لەخۆ بگرێت؛

• توانای ئەنجامدانی توێژینەوەی لەسەر هەبێت؛

• سەرچاوەی زانستی بەردەست بێت؛

• لە ماوە و توانای خوێندکاردا بگونجێت.

هەڵبژاردنی بابەتی گونجاو یەکێکە لە هەنگاوە هەرە گرنگەکان، چونکە زۆرێک لە بەشەکانی دیکەی پڕۆپۆزەڵ لەسەر بنەمای بابەت و کێشەی توێژینەوە دروست دەکرێن.

٢. دیاریکردنی کێشەی توێژینەوە

لە دوای هەڵبژاردنی بابەت، دەبێت بە وردی دیاری بکرێت کە توێژینەوەکە بۆ چارەسەرکردن یان تێگەیشتن لە چ کێشەیەک ئەنجام دەدرێت.

کێشەی توێژینەوە دەبێت بە شێوەیەکی ڕوون و زانستی باس بکرێت و نیشان بدرێت کە بۆچی پێویستە ئەم کێشەیە لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێت.

لە بەشی کێشەی توێژینەوەدا باشە بە پشتبەستن بە سەرچاوە زانستییەکان ئەوە ڕوون بکرێتەوە کە:

• ئێستا چی دەزانین؟

• لە توێژینەوەکانی پێشوو چی ئەنجام دراوە؟

• چی هێشتا بە تەواوی ڕوون نییە؟

• توێژینەوەی نوێ چ کەلێنێکی زانستی پڕ دەکاتەوە؟

٣. نووسینی گرنگی و پێویستی توێژینەوە

لەو بەشەدا دەبێت ڕوون بکرێتەوە کە ئەنجامدانی توێژینەوەکە چ سوودێکی زانستی یان کرداری هەیە.

بۆ نموونە، ئەگەر توێژینەوەکە پەیوەندی بە خوێندکارانەوە هەبێت، دەکرێت باس لەوە بکرێت کە ئەنجامەکانی توێژینەوە چۆن دەتوانن یارمەتی مامۆستایان، بەڕێوەبەرانی قوتابخانە یان دامەزراوە پەیوەندیدارەکان بدەن.

٤. دیاریکردنی ئامانجەکانی توێژینەوە

ئامانجەکان دەبێت بە شێوەیەکی ڕوون و پێوانەکراو بنووسرێن.

ئامانجەکانی توێژینەوە زۆرجار بە دوو بەش دابەش دەکرێن:

ئامانجی گشتی:
ئامانجی سەرەکی و گشتی توێژینەوەکەیە.

ئامانجە تایبەتەکان:
ئامانجە وردترەکانن کە بۆ گەیشتن بە ئامانجی گشتی دیاری دەکرێن.

دەبێت لە نێوان ئامانجەکان و پرسیارەکانی توێژینەوە یان گریمانەکاندا پەیوەندییەکی ڕوون هەبێت.

٥. نووسینی پرسیارەکانی توێژینەوە یان گریمانەکان

جۆری پرسیار یان گریمانە بە ڕێبازی توێژینەوە پەیوەستە.

لە توێژینەوەی وەسفی و کوالیتیڤدا زۆرجار پرسیاری توێژینەوە بەکاردێت، بەڵام لە زۆر توێژینەوەی کەمّی، بە تایبەتی توێژینەوەکانی پەیوەندی و مۆدێلکردن، گریمانەکان بەکاردێن.

گرنگە ئەو پرسیارانە یان گریمانانە لەگەڵ بابەت، کێشەی توێژینەوە و ئامانجەکان هاوتا بن.

٦. پێشینەی توێژینەوە

لە پێشینەدا توێژینەوەکانی پێشوو کە پەیوەندییان بە بابەتی توێژینەوەکەوە هەیە کۆدەکرێنەوە و شیکردنەوە دەکرێن.

تەنها کۆکردنەوەی ناوی توێژینەوەکان بەس نییە؛ پێویستە ئەنجامە سەرەکییەکان و پەیوەندییان بە توێژینەوەی نوێ ڕوون بکرێتەوە.

لە کۆتایی ئەم بەشەدا دەبێت کەلێنی توێژینەوە دیاری بکرێت؛ واتە ئەو بەشەی کە لە توێژینەوەکانی پێشوو بە تەواوی لێکۆڵینەوەی لەسەر نەکراوە.

٧. دیاریکردنی ڕێبازی توێژینەوە

لە پڕۆپۆزەڵدا دەبێت دیاری بکرێت کە توێژینەوەکە بە چ ڕێبازێک ئەنجام دەدرێت.

بەپێی جۆری توێژینەوە، ڕێبازەکان دەتوانن کەمّی، کوالیتیڤ یان تێکەڵ بن.

لە توێژینەوەی کەمّی، زۆرجار پرسنامە و داتا کەمّیەکان بەکاردێنرێن و شیکردنەوەی ئاماری لەسەریان ئەنجام دەدرێت.

لە توێژینەوەی کوالیتیڤدا، ڕێگاکانی وەک چاوپێکەوتن، چاودێری و شیکردنەوەی ناوەڕۆک یان داتا کوالیتیڤەکان بەکاردێنرێن.

٨. دیاریکردنی کۆمەڵگەی ئاماری و نموونە

ئەگەر توێژینەوەکە کەمّی بێت، زۆرجار پێویستە کۆمەڵگەی ئاماری و قەبارەی نموونە دیاری بکرێت.

بۆ نموونە، ئەگەر کۆمەڵگەی توێژینەوە ٢٠٠٠ کەس بێت، دەبێت بە پشتبەستن بە ڕێگایەکی زانستی دیاری بکرێت کە چەند کەس بۆ نموونە هەڵدەگیرێن.

هەروەها شێوازی هەڵبژاردنی نموونە، وەک هەڵبژاردنی هەڕەمەکی، طبقەبەندی، خوشەیی یان شێوازەکانی دیکە، دەبێت لەگەڵ ئامانج و ڕێبازی توێژینەوەکە بگونجێت.

٩. دیاریکردنی ئامرازی کۆکردنەوەی داتا

لە پڕۆپۆزەڵدا دەبێت دیاری بکرێت کە داتا بە چ ئامرازێک کۆدەکرێتەوە.

بەپێی جۆری توێژینەوە، ئامرازەکان دەتوانن پرسنامە، چاوپێکەوتن، تاقیکردنەوە یان فۆرمەکانی کۆکردنەوەی داتا بن.

ئەگەر پرسنامەی ستاندارد بەکاردەهێنرێت، باشە زانیاری پەیوەندیدار بە سەرچاوەی پرسنامە، ڕوایی و جێگیرییەکەی لە پڕۆپۆزەڵدا ڕوون بکرێتەوە.

١٠. شێوازی شیکردنەوەی داتا

لە پڕۆپۆزەڵدا دەبێت دیاری بکرێت کە داتا چۆن شیکاری دەکرێت.

بۆ نموونە، لە توێژینەوەکانی کەمّی دەتوانرێت بەرنامەکانی وەک:

SPSS، SmartPLS، LISREL

بەکاربهێنرێن.

لە توێژینەوەکانی کوالیتیڤیش بەرنامەکانی وەک:

MAXQDA

دەتوانن بۆ ڕێکخستن و شیکردنەوەی داتا بەکاربهێنرێن.

بەڵام تەنها ناوی بەرنامەکە بەس نییە؛ دەبێت جۆری شیکردنەوەیەکی پێویست بۆ وەڵامدانەوەی پرسیارەکانی توێژینەوەش دیاری بکرێت.

١١. نووسینی سەرچاوەکان

هەموو زانیارییە زانستییەکان کە لە پڕۆپۆزەڵدا لە سەرچاوەیەکی دیکەوە وەرگیراون، دەبێت بە شێوەیەکی دروست ئاماژەیان پێ بکرێت.

بەپێی زانکۆ و بەشەکە، شێوازی نووسینی سەرچاوەکان دەتوانێت جیاواز بێت؛ بۆ نموونە APA یان شێوازێکی دیکە.

لە نووسینی پڕۆپۆزەڵدا بەکارهێنانی سەرچاوەی نوێ، باوەڕپێکراو و پەیوەندیدار گرنگییەکی زۆری هەیە.

چەند هەڵەیەکی باو لە نووسینی پڕۆپۆزەڵ

هەندێک لە خوێندکاران لە کاتی ئامادەکردنی پڕۆپۆزەڵدا ئەم هەڵانە دەکەن:

• هەڵبژاردنی بابەتێکی زۆر گشتی؛

• دیارینەکردنی کێشەی سەرەکی توێژینەوە؛

• بەکارهێنانی سەرچاوەی کۆن و ناڕەسەن؛

• نەگونجانی ئامانجەکان لەگەڵ پرسیارەکان یان گریمانەکان؛

• دیارینەکردنی کۆمەڵگە و نموونە بە شێوەیەکی دروست؛

• بەکارهێنانی ئامرازێکی کۆکردنەوەی داتا کە لەگەڵ توێژینەوەکە ناگونجێت؛

• کۆپی‌کردنی پڕۆپۆزەڵی توێژینەوەکانی دیکە بەبێ گۆڕانکاری و شیکردنەوە.

پڕۆپۆزەڵی باش چ تایبەتمەندییەکی هەیە؟

پڕۆپۆزەڵێکی باش دەبێت:

• بابەتێکی ڕوونی هەبێت؛

• کێشەی توێژینەوە بە شێوەیەکی زانستی دیاری بکات؛

• پشت بە سەرچاوەی باوەڕپێکراو ببەستێت؛

• لە نێوان بەشەکانی توێژینەوەدا پەیوەندییەکی ڕوون هەبێت؛

• ڕێبازی توێژینەوەی گونجاو هەبێت؛

• لەگەڵ ڕێنمایی و فۆڕمی زانکۆکە بگونجێت.

ئامادەکردنی پڕۆپۆزەڵ بە شێوەی زانستی

ئەگەر خوێندکاری ماستەر یان دکتۆرایت و بۆ هەڵبژاردنی بابەت، دیاریکردنی کێشە، نووسینی پڕۆپۆزەڵ، ڕێکخستنی سەرچاوەکان، شیکردنەوەی داتا یان بەشەکانی دیکەی توێژینەوە پێویستت بە ڕێنمایی هەیە، گرنگە کارەکەت بە شێوەیەکی زانستی و لەگەڵ ڕێنمایی زانکۆکەت ئەنجام بدرێت.

تیمی توێژینەوەی پەژووهەوە لە بواری خزمەتگوزارییە توێژینەوەییەکاندا یارمەتی خوێندکارانی ماستەر و دکتۆرا دەدات؛ لە هەڵبژاردنی بابەت و ئامادەکردنی پڕۆپۆزەڵەوە تا شیکردنەوەی داتا و ئامادەکردنی پێشکەشکردنی بەرگری.

خزمەتگوزارییە توێژینەوەییەکان

• ڕێنمایی و ئامادەکردنی پڕۆپۆزەڵ

• ڕێنمایی نامەی ماستەر و دکتۆرا

• ئامادەکردنی وتاری زانستی

• شیکردنەوەی داتا بە SPSS

• شیکردنەوەی مۆدێلەکانی SmartPLS

• شیکردنەوەی داتا بە MAXQDA

• ڕێنمایی بۆ توێژینەوە و نووسینی بەشەکانی نامە

• ئامادەکردنی فایل و پێشکەشکردنی بەرگری

بۆ زانیاری زیاتر:
www.elm-ac.ir

پەیوەندی:
دەتوانیت بۆ وەرگرتنی زانیاری زیاتر لە ڕێگەی پەیوەندییەکانی ماڵپەڕەکەوە لەگەڵ ئێمە پەیوەندی بکەیت.