باتوجه به ارتباط نزدیک سلامت روان با بهداشت عمومی و عوامل اجتماعی موثر بر سلامت، می­توان گفت که بدون سلامت روان دستیابی به بخش­های دیگر سلامت امکان­پذیر نیست. سلامت روانی از دید سازمان بهداشت جهانی چیزی فراتر از نبود اختلالات روانی است و شامل مواردی مانند خوب بودن ذهنی، ادراک خودکارآمدی، استقلال و خودمختاری، کفایت و شایستگی، وابستگی بین نسلی و خودشکوفایی توانمندی‌های بالقوه فکری و هیجانی می­شود (سازمان بهداشت جهانی، 2001). طبق آمار متاسفانه حدود 919 میلیون نفر در سراسر جهان از اختلالات روانپزشکی رنج می­برند و در ایران نیز شیوع اختلالات روانپزشکی در کل کشور با توجه به مطالعه­ای که در سال 1390 انجام شده است 6/23 درصد و در جامعه کار و تولید با توجه به مطالعه انجام شده در سال 1395 به میزان 4/35 درصد ارزیابی شده است (سازمان بهداشت جهانی، 2003). براساس گزارش سازمان جهانی بهداشت، بیشتر اختلالات روانی قابل پیشگیری هستند. مداخلات و مراقبت­های دوره بارداری و کودکی، آموزش مهارت­های زندگی، والدی و همسری از موثرترین مداخلات در پیشگیری از اختلالات روانی هستند. رویکردهای مراقبت از بیماران روانی و آموزش خانواده­هایی که بیمار روان­پریش دارند از ضروریات این نوع خدمات محسوب شده است (دماری و همکاران، 1398).

طبق گزارش سازمان بهداشت جهانی، تقریباً 128 میلیون نفر در سراسر جهان در سال 2023 از افسردگی رنج می­بردند. جدای از علائمی مانند خلق افسرده در اکثر اوقات روز، بی­لذتی، خستگی و کاهش قابل توجه عملکردهای اجرایی (مانند حافظه، تمرکز)، یکی از ویژگی­های اصلی افسردگی پردازش اطلاعات با سوگیری منفی است. این شامل توجه گزینشی به جنبه‌های خاص (عمدتاً منفی) تجارب فرد، الگوهای تفکر سفت و سخت و مغرضانه است (ون[1] و همکاران، 2023) و مانع پردازش اطلاعات مثبت می‌شود (کوبی و گلومبوسکی[2]، 2021). نشخوار فکری، جزء رایج علائم افسردگی است و مستلزم تفکر منفی تکراری در مورد گذشته است (بوگ[3] و همکاران، 2022)، نمونه دیگر این است که چگونه می­توان شناخت­های افسردگی را از دیدگاه یک بعد زمانی مشخص کرد. از سال 2008 تا 2018، میزان ابتلا به افسردگی تقریباً 20 درصد در سراسر جهان افزایش یافت و روند افزایشی سالانه را نشان داد (بریگید[4] و همکاران، 2019). افراد افسرده معمولاً اشکال پرخاشگری متعددی را نشان می‌دهند که به درون و بیرون اشاره می‌کنند، مانند خودآزاری، خودکشی، تکان‌دهنده، بی‌قراری، که می‌تواند نه تنها به بدن و زندگی آن‌ها بلکه به زندگی دیگران نیز آسیب برساند (هیل[5] و همکاران، 2020).

[1] Wen

[2] Kube and Glombiewski

[3] Böge

[4] . Brygid

[5] . Hill

2-1- مبانی نظری پژوهش.... 1

1-1-2- مفهوم افسردگی.. 1

2-1-2- افسردگی سازمانی.. 5

2-1-3- عواقب افسردگی سازمانی.. 9

2-1-4- تئوریهای افسردگی سازمانی.. 11

2-1-4-1- نظریه شناختی اجتماعی.. 11

2-1-4-2- نظریه تبادل اجتماعی.. 12

2-1-4-3- نظریه سازمانی.. 12

2-1-4-4- تئوری مطالبات-منابع.. 13

2-1-4-5- نظریه ساختاری.. 13

2-1-4-6- نظریه سرایت عاطفی.. 14

2-1-5- علل بروز افسردگی سازمانی.. 14

2-1-5-1- علل داخلی.. 16

2-1-5-1-1- مشارکت شغلی.. 16

2-1-5-1-2- خودکارآمدی.. 17

2-1-5-1-3- خود ارزیابیهای اصلی.. 17

2-1-5-1-4-  رضایت شغلی.. 17

2-1-5-1-5- تعهد سازمانی.. 18

2-1-5-1-6- شخصیت... 18

2-1-5-2- علل خارجی.. 19

2-1-5-2-1- خواستههای شغلی.. 19

2-1-5-2-2- منابع شغلی.. 19

2-1-5-2-3- سایر عوامل (ساعات کار، منابع ساختاری) 20

6-1-2- افسردگی شغلی.. 23

2-1-7- عوامل مرتبط با افسردگی.. 28

2-1-7-1- تنهایی و افسردگی.. 28

2-1-7-2- تعلقات مذهبی، گروه های اجتماعی و افسردگی.. 28

2-1-7-3- اعتماد به دیگران و افسردگی.. 29

2-2- پیشینه تحقیق.. 29

2-2-1- پیشینه داخلی.. 29

2-2-2- پیشینه خارجی.. 32

منابع  35

• انجمن روانپزشکان آمریکا. (2013). راهنمای تشخیصی و آماری و طبقه‌بندی اختلالات روانی (DSM.5)، ترجمه سیدمحمدی، یحیی (1402). انتشارات روان، تهران.
• ایراندوست، فروزان؛ نامداری، کوروش؛ سماواتیان، حسین؛ عابدی، احمد (1402). مقایسه تاثیر درمان ترکیبی مبتنی بر تاب­آوری روانشناختی و ذهن آگاهی با درمان شناختی- رفتاری بر اضطراب، افسردگی، استرس و فرسودگی شغلی کارکنان شرکت برق منطقه­ای اصفهان. فصلنامه پژوهش­های کاربردی روانشناختی،  14(2)، 195-215.
• برزگر، خدیجه (1398). مروری بر نقش مدیریت استرس در بهبود عملکرد کارکنان سازمان‌ها و مراکز آموزشی، فصلنامه رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، سال 3 شماره 20.
• جعفری، نسرین، بخشی، احسان، مرادی، علی، اسدی، حدیث، کلانتری، رضا، نادری، محمدرضا (1403). بررسی عوامل استرس‌زای شغلی و دموگرافیک مرتبط با افسردگی، استرس و اضطراب در کارکنان شبکه بهداشت و درمان شهرستان اسلام‌آباد غرب. سلامت و بهداشت، ۹ (۴) :۴۰۳-۴۱۳.
• حیدری، علیرضا، قازلی، عارف، جعفری، ناهید، خطیرنامنی، زهرا، کوچک، فریده (1400). بررسی شیوع افسردگی، استرس و اضطراب و ارتباط آن با مشخصات دموگرافیک در کارکنان مراکز خدمات جامع سلامت شهرستان گرگان در سال ۱۴۰۰. فصلنامه پرستاری، مامایی و پیراپزشکی، ۷(۳) :۱-۱۳.
• خیری، کامران؛ دهستانی، مهدی؛ صحراگرد، مهدی. (1401). مدل پیش بینی بهزیستی روان شناختی براساس انعطاف پذیری روان شناختی و ناگویی هیجانی با میانجیگری ذهن آگاهی در افراد افسرده. پایان نامه کارشناسی ارشد روان‌شناسی بالینی دانشگاه پیام نور تهران جنوب.
• دماری، بهزاد؛ المدنی، حسین؛ حاجبی، احمد؛ صالحی شهرابی، نرگس (1398). رویکردهای ارتقای سلامت روان در محیط­های کاری کشور ایران، مروری بر وضعیت موجود و ارائه راهکارهایی برای آینده، مجله روانپزشکی و روان­شناسی بالینی ایران، 25(2).
• ربیع زاده سراوانی، عارف و صحرانورد، رضا و رزم جو بوساری، مهدی و شفقت، سعید و پوراحمدی شهرستانی، سبحان (1401). بررسی رابطه نارضایتی شغلی و افسردگی. اولین کنفرانس روانشناسی، علوم تربیتی، علوم اجتماعی و علوم انسانی.
• رحیمی، فاطمه؛ و اصغری، آرزو. (1402). مقایسه اثربخشی درمان فراشناختی و درمان شفقت محور بر سرکوبگری عاطفی و خودنهان سازی در نوجوانان مبتلا به افسردگی. فصلنامه پژوهش‌های نوین روانشناختی، 18(72)، 135-143.
• رضا اردبیلی، مریم و بنیسی، پریناز (1399). افسردگی و اضطراب و ارتباط آن با شاخص‌های امنیت شغلی و رضایت از زندگی در کارکنان سازمان پیشگیری و مدیریت بحران شهر تهران. رویکردی نو بر آموزش کودکان، 2(1)، 37-47.
• شیرازی، اسکندر (1402). طراحی مدل افسردگی سازمانی در سازمان­های بخش دولتی. مطالعات مدیریت بهبود و تحول، 32(109)، 199-238.
• طاهریان، حسین؛ فیض، داود و حیدرخانی، زهرا. (1393). عوامل مدیریتی و سازمانی مؤثر بر شادی و نشاط در دانشگاه‌ها و تأثیر آن‌ها بر تولید علم. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، 72.
• عظیمی، اکرم؛ یزدخواستی، فریبا؛ مرآثی، محمدرضا؛ ابراهیمی، امراله. (1402). مقایسه اثربخشی روان درمانی مبتنی بر فرهنگ و درمان شناختی‌ رفتاری بر افسردگی و افکار خودکشی باتوجه به نقش تعدیل گر نوروتروفیک مشتق شده از مغز در دختران نوجوان. تازه‌های علوم شناختی، ۲۴ (۳)، ۱۴۸-۱۶۳.
• غفاری، خلیل؛ داوودی، حسین؛ رشنو، سارا (1398). مقایسه فرسودگی، استرس و رضایت شغلی بین ماماهای شاغل در بیمارستان­ها، فصلنامه مشاوره شغلی و سازمانی، 12(42)، 73-94.
• کوهنورد، بهرام، محمودی پور، فاطمه، سعیدی، فریبا، تمدنی‌جهرمی، نگار و هنربخش، مرضیه. (1400). ارتباط بین افسردگی و تعارضات سازمانی با عملکرد شغلی در اساتید و کارکنان دانشکده علوم پزشکی لارستان. بهداشت کار و ارتقاء سلامت، ۵(۱) :۱-۹.
• لعلی سرابی، امیر؛ دارائی، محمدرضا (1403). شناسایی عوامل علی ایجادکننده افسردگی سازمانی با نقش واسط نگرش شغلی منفی و مداخله گری عوامل محیطی بر پیامدهای آن در شرکت نفت فلات قاره ایران، فصلنامه مطالعات راهبردی در صنعت نفت و انرژی، 16(62): 63-82.
• معادی، سعید (1395). افسردگی سازمانی چالش پیش روی مدیریت منابع انسانی. ششمین کنفرانس ملی و چهارمین کنفرانس بین المللی حسابداری و مدیریت، تهران.
• مناف زاده، اصغر (1394). فرسودگی شغلی، علل و راهکارهای مقابله با آن. ماهنامه اجتماعی، اقتصادی، علمی و فرهنگی کار و جامعه، شماره 187.
• مندعلی زاده، زینب، شاکری، احسان (1400). بررسی رابطه سلامت سازمانی و افسردگی با بهره‌وری کارمندان (مطالعه موردی: ادارات ورزش و جوانان استان اصفهان). بهداشت کار و ارتقاء سلامت، ۵(۱) :۹۴-۱۰۵.
• مهداد، علی و دهقان، الهام و گلپرور، محسن و شجاع، علی (1391). رابطۀ مؤلفه‌های سلامت روان‌شناختی محیط کار با تعهد سازمانی و اعتماد سازمانی کارکنان شرکت پالایش گاز سرخون و قشم. دانش و پژوهش در روان شناسی کاربردی، 13(2)، 80-71.
• موسوی صدیقه، فتحی ، شیرین،  حسینی صالحی، سید محمد (1399). بررسی نقش مديريت استرس در بهبود عملكرد معلمان وکارکنان مراکز آموزشی. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری، 4(15)، 212-225.
• میرزاوندی، جهانگیر، هاشمی شیخ شبانی، اسماعیل، مهرابی زاده هنرمند، مهناز، و بشلیده، کیومرث (1401). بررسی اثربخشی آموزش مدیریت استرس مبتنی بر پذیرش و تعهد بر اضطراب و افسردگی کارکنان راه آهن. مطالعات ناتوانی، 12(1 )، 6-1.
• نجاری، مسعود؛ کریمی، کیومرث؛ بی باک، فرشید (1398). سطح و عوامل موثر بر افسردگی کارکنان نیروی انتظامی شهر سنندج، فصلنامه علمی پژوهشی طب انتظامی، 8(3).
• نوراحمدی، محمد،  کرامتی مقدم، مجید، نوراحمدی، مهدی(1401). بررسی رابطه بین پارانویا، افسردگی و عصبانیت با تعهد سازمانی کارکنان ادارات آموزش و پرورش، فصلنامه جهان نوین، 5(17). ۱۶-۳۷
• واقعه دشتی، محمدرضا؛ کریمی باغملک، آیت­اله (1401). مقایسه میزان اضطراب و افسردگی کارکنان طرح اقماری و اسکان در شرکت­های مستقر در جزیره خارگ. مجله روانشناسی و روانپزشکی شناخت، 9(5)، 77-87.
• یداللهی، ماریه(1398). آثار فردی و سازمانی سندروم‌های سازمان. فصلنامه علمی – پژوهشی تحول اداری، ، 6(2)، 6-15.

• Aguiar-Quintana, T., Nguyen, H., Araujo-Cabrera, Y., & Sanabria-Díaz, J. M. (2021). Do job insecurity, anxiety and depression caused by the COVID-19 pandemic influence hotel employees’ self-rated task performance? The moderating role of employee resilience. International Journal of Hospitality Management, 94, 102868.
• Ahmadi, E., Lundqvist, D., Bergström, G., & Macassa, G. (2023). A qualitative study of factors that managers in small companies consider important for their wellbeing. International journal of qualitative studies on health and well-being, 18(1), 2286669.
• Alarcon, G., Eschleman, K. J., & Bowling, N. A. (2009). Relationships between personality variables and burnout: A meta-analysis. Work & stress, 23(3), 244-263.
• Alzoubi., M. A., Al-Mugheed, K., Oweidat, I., Alrahbeni. M. A. (2024). Moderating role of relationships between workloads, job burnout, turnover intention, and healthcare quality among nurses, BMC Psychology (2024) 12:495
• American Psychiatric Association. (2023). Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition, Text Revision (DSM5-TR).
• Anderson, C. A., & Harvey, R. J. (1988). Brief report: Discriminating between problems in living: An examination of measures of depression, loneliness, shyness, and social anxiety. Journal of social and clinical psychology, 6(3-4), 482-491.
• Bakker, A. B., Demerouti, E., & Euwema, M. C. (2005). Job resources buffer the impact of job demands on burnout. Journal of occupational health psychology, 10(2), 170.
• Bakker, E. Demerouti, Job Demands–Resources Theory: Taking Stock and Looking Forward, Journal of Occupational Health Psychology, 2016.
• Bakker, J. D. de Vries, Job Demands– Resources theory and self-regulation: new explanations and remedies for job burnout, Anxiety, Stress, & Coping, 2020, DOI: 10.1080/10615806.2020.1797695
• Barbosa CD, das Merces MC, Santana A, de Souza e Silva D, Pimentel RFW, Coelho JMF & et al. (2022). Anxiety and dyslipidemia among primary health care professionals: A Crosssectional study. Work, (Preprint), 1-10.
• Behrens T, Burek K, Rabstein S, Wichert K, Erbel R, Eisele L, Arendt M, Dragano N, Bruning T, Jockel KH. (2021). Impact of shift work on the risk of depression. Chronobiology International, 38(12), 1761-1775
• Bianchi, R. (2018), Burnout is more strongly linked to neuroticism than to work-contextualized factors. Psychiatry Research, 270, 901-905.
• Böge, K., Pollex, F., Bergmann, N., Hahne, I., Zierhut, M. M., Mavituna, S., et al (2022). Mindfulness, cognitive fusion, and self-compassion in patients with schizophrenia spectrum disorders—A cross-sectional study. Frontiers in Psychiatry, 13:959467.
• Boland, L.L.; Mink, P.J.; Kamrud, J.W.; Jeruzal, J.N.; Stevens, A.C. Social support outside the workplace, coping styles, and burnout in a cohort of EMS providers from Minnesota. Workplace Health Saf. 2019, 67, 414–422. [CrossRef]
• Bravo G, Viviani C, Lavallière M, Arezes P, Martínez M, Dianat I & et al. (2022). Do older workers suffer more workplace injuries? A systematic review. International journal of occupational safety and ergonomics, 28(1), 398-427
• Bryan, C.; Goodman, T.; Chappelle, W.; Thompson, W.; Prince, L. Occupational stressors, burnout, and predictors of suicide ideation among US Air Force remote warriors. Mil. Behav. Health 2018, 6, 3–12. [CrossRef]
• Brygid AK, Anna K, Filip R, et al (2019). The prevalence of depression and insomnia symptoms among patients with rheumatoid arthritis and osteoarthritis in Poland: a case control study. Psychol Health Med, 24(3): 333-43.
• Chavez, B., Sullivan, J., & Portela, P. (2023). Improving Adolescent Depression in Primary Care: A Quality Improvement Initiative. The Journal for Nurse Practitioners, 19(3), 450-463.
• Chena, H., Lic, X., Lib, B., & Huangd, A. (2017). Negative trust and depression among female sex workers in Western China: The mediating role of thwarted belongingness. Psychiatry Research, 256, 448–452.
• Coban, H; Sarıkaya, M. (2016). A research on the relationship between organizational silence and burnout. European Scientific Journal,145-154.
• Costa, B.; Pinto, I.C. Stress, burnout and coping in health professionals: A literature review. J. Psychol. Brain Stud. 2017, 14, 1–8.
• Cox, T., Kuk, G., & Leiter, M. P. (2017). Burnout, health, work stress, and organizational healthiness. In Professional burnout (pp. 177-193). Routledge.
• Crawford, E. R., LePine, J. A., & Rich, B. L. (2010). Linking job demands and resources to employee engagement and burnout: a theoretical extension and meta-analytic test. Journal of applied psychology, 95(5), 834.
• Darvishmand, M., Arasli, H., Kilic, H. (2017). Effect of job insecurity on frontline employees’ performance: looking through the lens of psychological strains and leverages. Int. J. Contemp. Hosp. Manage. 29 (6), 1724–1744.
• Demerouti, E., Bakker, A. B., Nachreiner, F., & Schaufeli, W. B. (2001). The job demands-resources model of burnout. Journal of Applied psychology, 86(3), 499.
• Dick, R. V. (1992). Work, stress, and burnout. London: Routledge.
• Dunn, B. D., German, R. E., Khazanov, G., Xu, C., Hollon, S. D., & DeRubeis, R. J. (2020). Changes in positive and negative affect during pharmacological treatment and cognitive therapy for major depressive disorder: A secondary analysis of two randomized controlled trials. Clinical Psychological Science, 8(1): 36-51.
• Egan SJ, Rees CS, Delalande J, Greene D, Fitzallen G, Brown S, et al. A review of self-compassion as an active ingredient in the prevention and treatment of anxiety and depression in young people. Adm Policy Ment Health. 2022;49(3):385-403.
• Farber, B. A. (1984). Stress and burnout in suburban teachers. The Journal of Educational Research, 77(6), 325-331.
• Freudenberger, H. J. (1975). The staff burn-out syndrome in alternative institutions. Psychotherapy: Theory, Research & Practice, 12(1), 73.