یادگیری خودگردان به توانایی دانش‌آموزان برای شناسایی نیازهای یادگیری خود و مسئولیت‌پذیری در فرایند یادگیری‌شان اشاره دارد، برای مثال از طریق برنامه‌ریزی مطالعه، انتخاب منابع و جستجوی کمک (کارا[1]، 2022). هر دو مفهوم، یعنی سواد دیجیتال و یادگیری خودگردان، به ویژگی‌های دانش‌آموزان و سطح مشارکت آن‌ها مربوط می‌شوند. سطوح بالاتر سواد دیجیتال و یادگیری خودگردان منجر به افزایش مشارکت دانش‌آموزان و در نتیجه ارتقای عملکرد تحصیلی می‌شود. این دو مفهوم همچنین با خودکارآمدی ارتباط نزدیکی دارند (هوانگ و اوه[2]، 2021). خودکارآمدی به ارزیابی و باور فرد نسبت به توانایی‌های خود برای غلبه بر موانع و حل مشکلات آینده اشاره دارد. به عبارت دیگر، خودکارآمدی توانایی دانش‌آموزان را در مواجهه با وضعیت‌هایی که عناصر جدید و غیرقابل پیش‌بینی دارند توصیف می‌کند. دانش‌آموزانی که خودکارآمدی بالاتری دارند، پایدارتر هستند و تلاش بیشتری برای حل مشکلات خود می‌کنند. لازم به ذکر است که سطح خودکارآمدی بین افراد متفاوت است و این تفاوت‌ها می‌تواند به تربیت، جنسیت یا نحوه سنجش آن بستگی داشته باشد (هامان[3] و همکاران، 2021).

یادگیری خودراهبر معمولاً به فرایند یادگیری‌ای گفته می‌شود که در آن یادگیرنده مسئول نیازها و اهداف یادگیری خود است ، فعالیت‌های یادگیری را مدیریت می‌کند، منابع آموزشی مورد نیاز را جست‌وجو می‌کند، مسائل یادگیری را حل می‌کند و پیشرفت خود را پایش می‌نماید. اصطلاح یادگیری خودراهبر اغلب به‌صورت مترادف با مفاهیمی چون یادگیری مستقل، یادگیری خودمختار  یا خودآموزی به‌کار می‌رود. نولز (1975) مفهوم یادگیری خودراهبر را مطرح کرده و آن را فرایندی تعریف کرده است که در آن فرد، با کمک یا بدون کمک دیگران، در تشخیص نیازهای یادگیری، تدوین اهداف یادگیری، شناسایی منابع انسانی و مادی برای یادگیری، انتخاب و اجرای راهبردهای مناسب آموزشی و ارزیابی نتایج یادگیری ابتکار عمل را در دست می‌گیرد (هوانگ و هو[4]، 2021). مهارت یادگیری خودراهبر برای دانش‌آموزان از سه جهت اهمیت ویژه‌ای دارد: نخست، انتقال دانش دیگر صرفاً در انحصار معلم نیست؛ هر فردی می‌تواند خود به جست‌وجوی دانش جدید بپردازد. دوم، یادگیری محدود به دیوارهای کلاس نیست و می‌تواند در هر مکان و زمانی اتفاق بیفتد و سوم، یادگیری فرایندی مادام‌العمر است؛ به این معنا که یادگیری فقط در دوران کودکی یا نوجوانی رخ نمی‌دهد، بلکه افراد در طول زندگی، دانش و مهارت‌های جدیدی می‌آموزند (خدایی[5] و همکاران، 2022).

[1] Kara

[2] Hwang and Oh

[3] Hamann

[4] Hwang and Oh

[5] Khodae

2-1-3- یادگیری خودراهبر. 1

2-2- پیشینه تحقیق.. 5

2-2-1- پیشینه داخلی.. 5

2-2-2- پیشینه خارجی.. 7

منابع.. 10

• ابیلی، خدایار و نارنجی ثانی، فاطمه و مصطفوی، زینب السادات (1396). بررسی ارتباط بین یادگیری خودراهبر و میزان سواد فناوری اطلاعات و ارتباطات دانشجویان گروه علوم مهندسی دوره های یادگیری الکترونیکی مورد مطالعه: موسسه آموزش عالی مهرالبرز، فصلنامه پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی 5 (1).
• اکبری، تقی (1399). بررسی سواد اطلاعاتی و یادگیری خودراهبر در پیش بینی انگیزش تحصیلی دانش آموزان، فصلنامه روانشناسی مدرسه و آموزشگاه 9 (4).
• حسنی، مرضیه ، صراف‌زاده، مریم و فهیمی فر، سپیده . (1400). بررسی رابطه بین سطح سواد دیجیتالی و یادگیری خودراهبر در میان دانشجویان دانشگاه صنعتی شریف. مطالعات کتابداری و علم اطلاعات، 13(1)، 56-79.
• ندای علی، مریم و ندای علی، زینب و محمدپور، فاطمه و ندای علی، فرزانه (1402). راهکارهای عملی برای پرورش یادگیری خودراهبر در دانش آموزان،سیزدهمین کنفرانس بین المللی روانشناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی.
• نوراللهی، سعید ،  قنبری، سیروس . (1403). نقش مدیریت مربی‏گرا در انتقال یادگیری با میانجیگری یادگیری خودراهبر. مدیریت منابع انسانی پایدار، 6(11)، 171-153.
• Al-Adwan, A. S., Nofal, M., Akram, H., Albelbisi, N. A., & Al-Okaily, M. (2022). Towards a Sustainable Adoption of E-Learning Systems: The Role of Self-Directed Learning. Journal of Information Technology Education: Research, 21.‏
• Charokar, K., & Dulloo, P. (2022). Self-directed learning theory to practice: a footstep towards the path of being a life-long learne. Journal of Advances in Medical Education & Professionalism, 10(3), 135.
• Ferdiansyah, H., Slamet, J., Raf, M. F., Utama, A. P., Aprilia, T. (2025). Assessing learning outcomes and self-directed learning through gamification in LMS, Social Sciences & Humanities Open 12 (2025) 101696
• Hwang Y and Oh J (2021) The relationship between self-directed learning and problem-solving ability: the mediating role of academic self-efficacy and self-regulated learning among nursing students. International Journal of Environmental Research and Public Health 18(4): 1738.
• Jeong, K. O. (2022). Facilitating sustainable self-directed learning experience with the use of mobile-assisted language learning. Sustainability, 14(5), 2894.‏
• Kavitha Palaniappan, and Norah Md Noor, “Gamification Strategy to Support Self-Directed Learning in an Online Learning Environment,” International Journal of Emerging Technologies in Learning, vol. 17, no. 3, pp. 104-116, 2022. [Google Scholar] [Publisher Link]
• Khodaei, S. Hasanvand, M. Gholami, Y. Mokhayeri, and M. Amini, “The effect of the online flipped classroom on self-directed learning readiness and metacognitive awareness in nursing students during the COVID-19 pandemic,” BMC Nursing, vol. 21, no. 1, pp. 1–10, 2022, doi: 10.1186/s12912-022-00804-6.
• Li, B., Bonk, C. J., Wang, C., & Kou, X. (2024). Reconceptualizing self-directed learning in the era of generative AI: An exploratory analysis of language learning. IEEE Transactions on Learning Technologies.
• Maltais, T. Bouffard, C. Vezeau, and F. Dussault, “Does parental concern about their child performance matter? Transactional links with the student’s motivation and development of self-directed learning behaviors,” Social Psychology of Education, vol. 24, no. 4, pp. 1003–1024, Aug. 2021, doi: 10.1007/s11218-021-09642-x.
• Moon, “Effects of online class satisfaction, professor-student interaction, and learning motivation on self-directed learning ability of nursing students applying the blended learning,” Journal for ReAttach Therapy and Developmental Diversities, vol. 6, no. 1s, pp. 19–29, 2023, doi: 10.52783/jrtdd.v6i1s.212.
• Rini, R., Sukamto, I., & Hariri, H. (2022). The Effect of Self-Directed Learning on Students' Digital Literacy Levels in Online Learning. International Journal of Instruction, 15(3), 329-344.
• Slamet, J., Basthomi, Y., Ivone, F. M., & Eliyanah, E. (2024). Unlocking the potential in a gamification-based MOOC: Assessing autonomous learning and self-directed learning behaviors. Teaching and Learning Inquiry, 12, 1-20.
• Slamet, J., Basthomi, Y., Ivone, F. M., & Eliyanah, E. (2025b). Promoting autonomous learning in ESP courses through a gamified MOOC platform: A self-directed learning framework. Journal of Educators Online, 22(2). https://doi.org/10.9743/ JEO.2025.22.2.7
• Voskamp, E. Kuiper, and M. Volman, “Teaching practices for self-directed and self-regulated learning: case studies in Dutch innovative secondary schools,” Educational Studies, vol. 48, no. 6, pp. 772–789, Nov. 2022,