هیجان بیش ابراز شده نشان‌دهنده شرایط هیجانی خانواده می‌باشد که کیفیت رابطه اعضای خانواده با فرد مبتلا به اختلال روانی را منعکس می‌کند (دربا و شاه‌محمدی، 1398) و به نگرش‌های انتقادی یا خصمانه و درگیری مفرط هیجانی بستگان و خویشان نسبت به عضو مبتلا به اختلال اطلاق می‌شود (سانگ[1] و همکاران، 2022).

مفهوم هیجان بیش ابراز شده از حدود چهار دهه قبل توسط بروان[2] و همکارانش (۱۹۵۸) در انگلستان مطرح گردیده است و به هیجان‌ها، نگرش‌ها و رفتارهای خاصی اطلاق می‌شود که توسط خویشاوندان درباره عضوی از خانواده که مبتلا به اختلال روانی است ابراز می‌گردد (لکس[3] و همکاران، 2019). هیجان بیش ابراز شده شامل نگرش‌های انتقادی، خصومت‌آمیز و درگیری هیجانی مفرط که بستگان و خویشاوندان نسبت به یك عضو خانواده که مبتلا به اختلال روان‌پزشکی است نشان می‌دهند (آرین نژاد و همکاران، 1402).

هیجان بیش ابراز شده اعضای خانواده و خویشاوندان فرد مبتلا احتمال عود اختلال را دو تا سه برابر افزایش می‌دهد و منجر به افزایش برانگیختگی فیزیولوژیکی می‌شود (بهرامی مشعوف و همکاران، 1401). اسچرایبر (۱۹۹۵) در پاسخ به این سؤال که آیا هیجان بیش ابراز شده یك صفت است یا محصول تعامل‌های بین والدین و خویشاوند فرد مبتلا، می‌گوید: مقایسه داده‌های "درگیری هیجانی مفرط" و محبت حاکی از آن است که وجود اختلال پاسخ "درگیری هیجانی مفرط" را به وجود می‌آورد، درحالی‌که استرس در یك فرزند (سالم) پاسخ محبت را از سوی والدین به وجود می‌آورد (مک نیلی و ریپیتی[4]، 2021). زمانی که اختلال فرد مزمن می‌شود، حوزه‌های فردی و بین فردی به دلیل اختلال روانی تحت تأثیر قرار می‌گیرد (آهنگری و همکاران، 1403).

اختلال‌هایی که مزمن شده و دوره‌های عود و فروکش زیادی دارند، ابعاد مختلف زندگی افراد از جمله ابعاد شغلی، اقتصادی، اجتماعی و خانوادگی را با مشکل مواجه می‌کنند (نعیمی پور و همکاران، 1403). یکی از مهم‌ترین حوزه‌هایی که در یك رابطه دوسویه هم بر فرد مبتلا تأثیر می‌گذارد و هم از آن تأثیر می‌پذیرد، حوزه‌ی خانوادگی می‌باشد (گیلانی فر و همکاران، 1402). تعارضات شدید بین اعضا، شرایط نامناسب عاطفی، مشکلات در حل مسئله و تغییر تنش‌ها ممکن است در نتیجه اختلال روانی در خانواده به وجود آیند، محیط هیجانی خانواده در برابر اختلال روانی نیز از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد. به‌طور که جو هیجانی خانواده‌ها در شرایط اختلال روانی بر وضعیت بهبود و یا عود اختلال تأثیر می‌گذارد. هیجان بیش ابرازشده نشان‌دهنده شرایط هیجانی خانواده می‌باشد که کیفیت رابطه اعضای خانواده با فرد مبتلا را منعکس می‌کند و شامل ابعاد نظرات انتقادی، خصومت و آمیختگی عاطفی شدید است (یانگ[5] و همکاران، 2019).

[1] Song

[2] Brown

[3] Lex

[4] McNeil & Repetti

[5] Young

2-2- هیجان بیش ابراز شده 1

2-2-1- مبانی نظری هیجان بیش ابرازشده 2

2-2-2- مؤلفه‌های هیجان بیش ابرازشده 5

2-2-3- هیجان ابرازشده بالا. 6

2-2-4- نقش هیجان بیش ابرازشده خانواده در اختلالات روانی.. 7

2-2-5- هیجان ابرازشده مادران کودکان مبتلا به طیف اوتیسم. 8

2-2-6- درك عوامل تأثیرگذار بر هیجان ابرازشده مادران کودکان اوتیسم. 11

2-5- پیشینه تحقیق. 13

منابع. 18

اباذری، کبری؛ ملک پور، مختار؛ قمرانی، امیر؛ عابدی، احمد و فرامرزی، سالار. (1396). درک عوامل تأثیرگذار بر هیجان ابرازشده مادران کودکان اوتیسم (پژوهش ترکیبی). تحقیقات کیفی در علوم سلامت، 6(1)، 22-34.

Bader, H., & Barry, D. (2014). A Longitudinal Examination of the Relation between Parental Expressed Emotion and Externalizing Behaviors in Children and Adolescents with Autism Spectrum Disorder. J Autism Dev Disord, 44(4), 2820–2831.

Bader, S. H., Barry, T. D., & Hann, J. A. (2015). The relation between parental expressed emotion and externalizing behaviors in children and adolescents with an autism spectrum disorder. Focus on Autism and Other Developmental Disabilities, 30(1), 23-34.

Benson, P., Daley, D., Karlof, K. & Robison, D. (2011). Assessing Expressed Emotion in Mothers of Children with Autism. SAGE Publications and the National Autistic Society, 15 (1), 65–82.

Boger, K. D., Tompson, M. C., Briggs-Gowan, M. J., Pavlis, L. E., & Carter, A. S. (2008). Parental expressed emotion toward children: Prediction from early family functioning. J Fam Psychol, 22(5), 784-788.

Eisenberg, N., Gershoff, E. T., Fabes, R. A., Shepard, S. A., Cumberland, A. J., Losoya, S. H., ... & Murphy, B. C. (2001). Mother's emotional expressivity and children's behavior problems and social competence: Mediation through children's regulation. Developmental psychology, 37(4), 475.

Ekas, N., & Whitman, T. L. (2010). Autism Symptom Topography and Maternal Socioemotional Functioning. American Journal on Intellectual, 115(1), 234–249.

Flenik, T. M. N., Bara, T. S., & Cordeiro, M. L. (2023). Family Functioning and Emotional Aspects of Children with Autism Spectrum Disorder in Southern Brazil. J Autism Dev Disord, 53(6), 2306-2313.

Greenberg, J. S., Mailick Seltzer, M., Hong, J., & Orsmond, G. I. (2006). Bidirectional Effects of Expressed Emotion and Behavior Problems and Symptoms in Adolescents and Adults with Autism, American. Journal on Mental Retardation, 111(3), 229–249.

Griffith, G. M., Hastings, R. P., Petalas, M. A., & Lloyd, T. J. (2014). Mothers Expressed Emotion Towards Children with Autism Spectrum Disorder and Their Siblings. Journal of Intellectual Disability Research, 2(1), 1-8.

Hickey, E. J., Nix, R. L., & Hartley, S. L. (2019). Family Emotional Climate and Children with Autism Spectrum Disorder. J Autism Dev Disord, 49(8), 3244-3256.

Hooley, J. M., & Gotlib, I. H. (2000). A Diathesis Stress Conceptualization of Expressed Emotion and Clinical Outcome. Applied and Preventative Psychology, 9(3), 135–151.

Hooley, J. M., & Parker, H. A. (2006). Measuring Expressed Emotion: An Evaluation of The Shortcuts. Journal of Family Psychology, 20(3), 386-396.

Peace, N. R. (2012). Expressed emotion and adjustment in families with children with autism spectrum conditions (Doctoral dissertation, University of Southampton).

Wilson, R., & Hughes, C. (2011). Assessing Expressed Emotion in Parents in Association with Children’s Social Competence, Language Ability and Their Understanding of Others. University of Cambridge, 6(2), 1-28.