ادامه حیات شرکت‌ها بستگی به منابع مالی موجود و قابل تامین دارد. یکی از مهم‌ترین منابع مالی، تأمین مالی از طریق بدهی است. شرکت ها از طریق بدهی ها و حقوق صاحبان سهام، منابع مالی را تأمین می کنند و آن ها را در دارایی ها به کار می‌گیرند. هزینه‌ای که شرکت‌ها بابت وجوه تأمین شده از طریق وام یا انتشار اوراق مشارکت بلندمدت متحمل می شوند، هزینه بدهی نام دارد. هزینه بدهی در واقع نشان‌دهنده بازده مورد انتظار وام دهندگان نیز محسوب می‌شود (زارعیان و همکاران، 1403).

هزینه بدهی به عنوان نرخ بازدهی تعریف می‌شود که شرکت باید به تأمین‌کنندگان منابع استقراضی (اعم از وام‌دهندگان و دارندگان اوراق قرضه) پرداخت کند تا آنها را متقاعد به سرمایه‌گذاری در شرکت نماید. این هزینه معمولاً به صورت نرخ بهره موثر قبل از کسر مالیات یا پس از آن بیان می‌شود و منعکس‌کننده ریسک عدم پرداخت تعهدات توسط شرکت است (رحیمی دستجردی و ایزدی نیا، ۱۳۸۶). از دیدگاه اعتباردهندگان، هزینه بدهی معادل نرخ بازده مورد انتظار آنها است که بر اساس ریسک اعتباری شرکت و شرایط بازار تعیین می‌گردد. هرچه ریسک شرکت بالاتر باشد، نرخ بازده مورد انتظار اعتباردهندگان بیشتر و در نتیجه هزینه بدهی برای شرکت افزایش می‌یابد (کراکن، ۲۰۰۴). هزینه بدهی در محاسبه میانگین موزون هزینه سرمایه (WACC) مورد استفاده قرار می‌گیرد و بر ارزش‌گذاری شرکت و تصمیمات سرمایه‌گذاری اثر مستقیم دارد. علاوه بر این، مزایای مالیاتی مرتبط با بهره پرداختی، هزینه موثر بدهی را پس از کسر مالیات کاهش می‌دهد (مودیگینی و مولر[1]،1963).

با توجه به اینکه در کشور ایران اخذ تسهیلات بانکی برای منبع مالی از ارزان‌ترین و آسان‌ترین راه‌های تأمین مالی است و همچنین، نسبت به سایر منابع مالی، پذیرفتنی‌ترین هزینه مالیاتی است و قسمتی از این هزینه‌ها ا طریق کاهش مالیات پرداختی به‌نوعی به واحد تجاری برگشت داده می‌شود، بیشتر شرکت‌ها هزینه بدهی بالایی دارند یا به عبارتی اهرمی هستند (احمدپور و همکاران، 1389). مزیت مهم هزینه بدهی نسبت به سایر منابع تأمین مالی این است که جزء هزینه‌های قابل قبول مالیاتی می‌باشد؛ بنابراین قسمتی از این هزینه‌ها از طریق صرفه جویی در مالیات پرداختی به واحد تجاری برگشت داده می‌شود و مزیت دیگر آن این است که نسبت به سهام عادی و ممتاز یک منبع تأمین مالی نسبتاً ارزان قیمت‌تر محسوب می‌شود. از طرفی هزینه بدهی نشان‌دهنده فشار و ضعف مالی، نماینده بدهی و تضاد نمایندگی بین مدیران و سرمایه‌گذاران و اعتبار دهندگان یا بین گروه‌های مختلف سرمایه‌گذاران است (احمدپور، 1389). تأمین مالی از طریق بدهی به علت صرفه جویی مالیاتی و نرخ پایین تر آن در مقایسه با بازده مورد انتظار سهامداران، راه حل مطلوب تری برای تأمین مالی محسوب می شود؛ اما آنچه برای اعتباردهندگان در خصوص اعطای وام و اعتبار اهمیت دارد، توان پرداخت اصل و بهره وام و اعتبارات پرداختی توسط وام گیرنده می باشد (نجفیان، 1401).

[1] Modigliani & Miller

4-2- هزینه بدهی.. 4

1-4-2- تعاریف هزینه بدهی.. 4

2-4-2- مبانی نظری هزینه بدهی.. 6

3-4-2- عوامل تعیین کننده هزینه بدهی.. 7

4-4-2- اثرات هزینه بدهی.. 7

5-4-2- انواع بدهی.. 9

6-4-2- محاسبه هزینه بدهی.. 9

7-4-2- تأثیر عملکرد زیست محیطی بر هزینه بدهی.. 10

8-4-2- توسعه پایدار و هزینه بدهی.. 11

5-2-پیشینه تحقیق. 11

1-5-2-پیشینه تحقیق داخلی.. 11

2-5-2-پیشینه تحقیق خارجی.. 12

منابع……. 14

باقرزاده کریمی، بهاره. (بیتا). تأثیر عملکرد زیست محیطی بر هزینه بدهی. مجله مطالعات حسابداری و حسابرسی، (شماره ویژه)، 45-62.

بینقی، ط.، و معصومی، ج. (۱۳۹۶). شهرت حسابرس و هزینه بدهی. مقاله ارائه شده در کنفرانس ملی حسابداری و مدیریت، تهران.

راهی م., & اکبرپور ح. (1401). بررسی رابطه گزارشگری عملکرد پایدار محیطی و هزینه تأمین مالی از طریق بدهی: بررسی اثرات شهرت شرکت. نشریه علمی رویکردهای پژوهشی نوین مدیریت و حسابداری, 6(22), 880-896.

رحیمی دستجردی، م.، و ایزدی نیا، ع. (۱۳۸۶). تأمین مالی از طریق بدهی و هزینه سرمایه. تهران: انتشارات دانشکده مدیریت دانشگاه تهران.

زارعیان، معین؛ نظری، رضا و مرادزاده فرد، مهدی. (1403). اثر کارایی شرکت بر هزینه بدهی با استفاده از سرمایه فکری. فصلنامه علمی پژوهشی دانش حسابداری و حسابرسی مدیریت، 13(3)، 43-55.

زمانی, علی اصغر, & انواری رستمی, علی اصغر. (1396). بررسی رابطۀ غیرخطی تأمین مالی با بدهی و دستکاری جریان‌های نقدی: شواهدی از بورس تهران. مدیریت دارایی و تامین مالی, 5(4), 143-154.

سیف الهی، ناصر. (1397). شناسایی مکانیزیم اثرگذاری مدیریت هموارسازی سود بر هزینه بدهی مالی در شرکت های بورس اوراق بهادار تهران. فصلنامه اقتصاد مالی، (2)، 181-199.

طازیکی، ص.، خوزین، ع.، گرکاز، م.، و معطوفی، ع. (۱۴۰۱). نقش تعدیلی هزینه بدهی در تأثیر روابط اجتماعی مدیرعامل و هیئت مدیره بر برگشت پذیری ساختار سرمایه: واکاوی نظریه نمایندگی. پژوهش های حسابداری مالی, 14(2), 45-66.

غفاری، مهدی؛ مشکی میاوقی، مهدی و یوسفی قلعه رودخانی، محمدعلی. (1403). بررسی اثر کیفیت حسابرسی و کیفیت سود بر هزینه‌های بدهی و حقوق صاحبان سهام. فصلنامه چشم انداز حسابداری و مدیریت، 7(88)، 307-332.

فتاحی نافچی, حمیدیان, & ریاحی درچه. (1403). اثر تعاملی افشاء و عملکرد گزارشگری زیست‌محیطی، اجتماعی و راهبری شرکتی (ESG) بر هزینه بدهی. مجله دانش حسابداری.

مودیلیانی، ف.، و میلر، م. (۱۹۵۸). هزینه سرمایه، مالیات شرکت و تئوری سرمایه. American Economic Review, 48(3), 261-297.

میرزایی، محمد، احمدی، محسن و رضایی، فاطمه. (1402). هزینه بدهی و ESG. فصلنامه مطالعات بانکی، 15(4)، 89-110.

نجفیان، پریسا. (1401). بررسی رابطه بين روابط سياسی، همزمانی قيمت سهام و هزینه بدهی در شرکت ها. پژوهش های کاربردی در مدیریت و حسابداری، (25)، 1-13.

نظری، ر.، و افروزی، ح. (۱۳۹۴). تأثیر هزینه بدهی بر رابطه بین روابط اجتماعی مدیرعامل و هیئت مدیره و برگشت پذیری ساختار سرمایه. مطالعات تجربی در حسابداری و مالی، 12(4), 125-145.

Abu-Serdaneh, J. (2014). The Asymmetric Behavior of Cost: Evidence from Jordan. International Business Research, Vol. 7, Pp. 113-122.

Brown, K., & Davis, R. (2025). Green Bonds and Debt Financing Costs: A Strategic Advantage for Sustainable Companies. Journal of Sustainable Finance, 12(3), 156-175.

Chen, L., & Wang, Y. (2024). Environmental Performance and Cost of Debt: The Moderating Role of Green Innovation. Journal of Corporate Finance, 78, 101-120.

Hou, F., Liao, F., Liu, J., & Xiong, H. (2019). Signing auditors’ foreign experience and debt financing costs: Evidence for sustainability of Chinese listed companies. Sustainability, 11(23), 6615.

Kama, I., and D. Weiss. (2013). Do Earnings Targets and Managerial Incentives Affect Sticky Costs. Journal of Accounting Research, Vol. 51, Pp. 1-23.

Kim, S., & Lee, J. (2025). The Impact of Carbon Emissions on Cost of Debt: New Evidence from US Markets. Journal of Banking and Finance, 112, 105-125.

Modigliani, F., & Miller, M. H. (1963). Corporate income taxes and the cost of capital: A correction. American Economic Review, 53(3), 433-443.

Moussa, A., & Khamis, M. (2023). Sustainable development and corporate environmental performance: Implications for debt cost. Journal of Sustainable Finance and Investment, 13(2), 145-162.

Neely, A. and Adams, C. (2001) «The performance prism perspective», Journal of Cost Management, January/February.

Smith, J., & Johnson, M. (2024). Sustainable Development Practices and Debt Financing Costs: Evidence from European Firms. Corporate Social Responsibility and Environmental Management, 31(2), 78-95.

Sun, H., Wang, G., Bai, J., Shen, J., Zheng, X., Dan, E., ... & Zhang, L. (2022). Corporate sustainable development, corporate environmental performance and cost of debt. Sustainability, 15(1), 228.

Zhang, H., Li, W., & Zhao, X. (2024). ESG Performance and the Cost of Corporate Debt: The Mediating Role of Trust and Transparency. Finance Research Letters, 59, 102-115.

Zhang, L., & Zhao, X. (2023). The impact of environmental performance on debt financing costs: Evidence from listed companies. Environmental Economics and Policy Studies, 25(1), 23-45.