مبانی نظری برنامه مداخله مبتنی بر حل تعارض ادراک‌شده مادر-کودک

یکی از جنبه‌های مهم روابط اجتماعی تعارضات و تعاملات میان انسان‌ها و نحوه و نوع کنش متقابل اجتماعی آنان است (واندبرگ[1]، 2018). تعارض[2]، تعاملی است ناراحت‌کننده بین دونفری که تمایل یا توانایی گوش کردن به ناراحتی‌های یکدیگر را ندارند. حالتی از جدایی و تنش که فشار روانی زیادی را ایجاد می‌کند و احساسات و هیجانات منفی را در طرفین موجب می‌شود (گیتی افروز و علمخواه، 1399). تعارض از نظر لغوی نیز، به معنی باهم اختلاف داشتن و معترض و مزاحم یکدیگر شدن می‌باشد. واژه تعارض به ناتوانی در حل تفاوت‌ها اشاره داشته و بیشتر با تنش، خصومت[3] و پرخاشگری[4] همراه است (آسلاوین و تاهمین [5]، 2020). تعارض مادر-کودک عبارت است از چالش‌های ارتباطی و تعارضی که در حین رشد و تغییر اعضای خانواده ایجاد می‌شود و میان روابط بین آن‌ها خلل و مشکلاتی ایجاد می‌گردد که این مشکلات باعث ایجاد فشارهای عصبی و روانی و ایجاد تنش  بین مادر با فرزندان خود خواهد گردید (محسنی حبیب‌آبادی و همکاران، 1403).

در محیطی اجتماعی، نحوه ارتباط برقرار کردن اعضای آن با یکدیگر بسیار مهم و حائز اهمیت می‌باشد، زیرا این ارتباطات تأثیرگذاری زیادی با عملکرد آن اجتماع دارد (آلکساندر [6]، 2018). خانواده به‌عنوان اصلی‌ترین و کوچک‌ترین اجتماع نیازمند داشتن روابط مطلوب و ارتباطات دوطرفه در بین اعضای خود می‌باشد. اگر تعامل میان والدین با یکدیگر و با فرزندان خود بر پایه احترام متقابل و رفتار سالم بنانهاده شده باشد عملکرد خانواده خوب و بالا خواهد بود؛ چنانچه ارتباطات میان اعضای خانواده دچار مشکل و چالش باشد عملکرد خانواده منفی و پایین خواهد آمد (رویز[7] و همکاران، 2021).

 هنگامی روابط میان مادر با فرزندان دچار مشکل می‌گردد، بیان کردن مسائل از سوی یکدیگر سخت شده و آن‌ها نمی‌توانند به‌خوبی با یکدیگر صحبت کنند و در مورد مشکلات پیشرو حرف بزنند. همین عدم صحبت و تعامل کلامی میان آن‌ها باعث می‌گردد تا مشکلات بین والدین و فرزندان باقی بمانند و راه‌حل مناسبی جهت رفع مشکلات پیدا نشود (بخشایی و آزادی، 1399). وجود تعارض میان مادر-کودک باعث ایجاد تنش‌های مخرب در خانواده شده و جو عاطفی خانواده را به‌شدت تحت تأثیر قرار می‌دهد، از جمله آثار این تعارض ایجاد فشارهای روانی و استرس برای والدین و فرزندان است که سبب می‌شود عملکرد فردی و اجتماعی آنان تحت تأثیر قرار بگیرد (پنگ[8] و همکاران، 2022). هر چه میزان تعارضات میان والدین و فرزندان بیشتر باشد، شدت آسیب‌های وارده بر آن‌ها مخرب‌تر خواهد بود و در بعضی موارد منجر به عملکرد نامطلوب و فقدان عملکرد در حوزه‌های مختلف شخصی و بین فردی آن‌ها می‌گردد (شریفی اردانی و همکاران، 1402).

 


[1] Wandeberg

[2] conflict

[3] hostility

[4] aggression

[5] Aslawine & Tahmine

[6] Aleixandre

[7] Ruiz

[8] Peng