مرخصی به زمانی گفته می‌شود که کارکنان در ساعات کاری عادی از کار مرخصی می‌گیرند و این حق یا بر اساس قانون و یا قرارداد به آن‌ها تعلق می‌گیرد . مرخصی یکی از اجزای اساسی حقوق کاری است که تضمین می‌کند کارکنان فرصت استراحت، بهبودی و رسیدگی به امور شخصی را بدون تهدید امنیت شغلی خود داشته باشند. مفهوم گرفتن مرخصی جنبه‌های متعددی دارد که شامل انواع و سطوح مختلف حقوق می‌شود و این حقوق بسته به قوانین، مقررات شرکت و توافقات شخصی متفاوت است. مرخصی را می‌توان به دسته‌بندی‌های مختلفی از جمله مرخصی با حقوق و بدون حقوق تقسیم کرد. مرخصی با حقوق در مدت استراحت جبران مالی ارائه می‌دهد، در حالی که مرخصی بدون حقوق این جبران مالی را ندارد . علاوه‌براین، مرخصی ممکن است توسط دولت الزام شود، مانند مرخصی زایمان یا مرخصی استعلاجی، یا این‌که به انتخاب فرد باشد که کارفرما گزینه‌های مرخصی اضافی فراتر از قانون را فراهم می‌کند . به‌علاوه، دلایل درخواست مرخصی گسترده و متنوع است، از جمله سلامت شخصی، تعهدات خانوادگی، اهداف آموزشی و سفرهای تفریحی که نشان‌دهنده نیازهای گوناگون کارکنان در طول دوران حرفه‌ای آن‌ها است (آنتال[1] و همکاران، 2023).

امروزه بهره‌مندی از مرخصی به‌عنوان یکی از حقوق معنوی کارکنان در نظام اداری و همچنین کارگران، در کشورهای مختلف به رسمیت شناخته شده است. در نظام حقوقی ایران نیز، علاوه بر شناسایی مرخصی‌های عمومی که در قانون مدیریت خدمات کشوری به‌عنوان قانون عمومی حاکم بر نظام اداری مطرح شده و شامل مرخصی‌های استحقاقی، استعلاجی و بدون حقوق می‌شود، در برخی قوانین دیگر نیز مرخصی‌های ویژه‌ای برای بعضی از کارکنان بر اساس شرایط کاری، محل اشتغال یا جنسیت آنها پیش‌بینی شده است (دانش ناری و صابری، 1403).

همان‌طور که می‌دانیم، افراد از مرخصی به عنوان یک دستاورد مثبت در کار یاد می‌کنند. این امر به دلایلی همچون فاصله‌گیری از کار، کاهش تنش، بهبود روحیه و بهره‌برداری از فرصت برای انجام فعالیت‌های مورد علاقه رخ می‌دهد. از طرفی، تحقیقات متعددی نشان داده که مرخصی می‌تواند استرس را کاهش دهد، کارایی را افزایش دهد و سلامت کارکنان را بهبود ببخشد. هر کارمند در طول سال با استفاده از مرخصی استحقاقی و تعطیلات ملی و مذهبی در دوره‌های زمانی مختلف می‌تواند به تجدید قوای جسمی و روحی بپردازد و همچنین به مسائل خانوادگی خود رسیدگی کند (راز، 1388).

[1] Antal

4-1-2- مرخصی. 4

2-1-4-1- انواع مرخصی کاری.. 5

2-4-1-2- تأثیر مرخصی بر نگهداری و رضایت شغلی کارکنان. 7

5-1-2- ماموریت‌های کارکنان. 8

6-1-2- مدیریت مرخصی و ماموریت‌های کاری کارکنان. 10

1-6-1-2- مزایای مدیریت مرخصی و ماموریت کاری کارکنان. 11

2-6-1-2- تاثیر مدیریت مرخصی و ماموریت کاری کارکنان بر استرس شغلی. 12

3-6-1-2- تاثیر مدیریت مرخصی و ماموریت کاری کارکنان بر تعادل کار و زندگی. 13

7-1-2- پیش‌ران‌ها و پس‌ران‌های مدیریت مرخصی‌ها و ماموریت‌های کاری کارکنان. 14

1-7-1-2- پیش‌ران‌ها 15

2-7-1-2- پس‌ران‌ها 21

3-2- پیشینه تحقیق. 23

2-3-2- تحقیقات داخلی پژوهش... 23

3-3-2- تحقیقات خارجی پژوهش... 24

منابع  29

1. اصلانی، فرشید و احمدزاده، سعیده،1403،بررسی تاثیر رهبر تحولگرا بر فرسودگی شغلی : نقش متغیرهای میانجی ظرفیت ماموریت و هویت سازمانی (مطالعه موردی: بیمارستان شهید صدوقی اصفهان)،دهمین کنفرانس بین المللی علوم مدیریت و حسابداری،تهران.
2. خانجانیان، فرشید، قلی پور، رحمت الله. (1402). واکاوی پیشران های کلیدی تدوین استراتژی های منابع انسانی: چالش ها و برنامه های اجرایی. رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، 89، 1-13.
3. دانایی فرد، حسن و نیری، شهرزاد و آخوندی، مصطفی،1399،تاثیر ابهام هدف سازمانی بر روحیه کاری کارکنان در سازمان های خدمات عمومی به تفکیک ماموریت سازمانی و ویژگی های فردی، فصلنامه مدیریت دولتی، دوره: 12، شماره: 1.
4. دانش ناری، زهرا، صابری، روشنک. (1403). نظام حقوقی حاکم بر مرخصی های خاص در حقوق اداری ایران با نگاهی به رویه قضایی دیوان عدالت اداری. پژوهش‎های نوین حقوق اداری، 6(20)، 347-374.
5. صادقی کلانی، احدیه، قیطاسی، نادر و اقبالی، فرشته و آزرم، فاطمه. (1402). شناسایی پیش ران ها و پس ران های کارآفرینی با روش تحلیل مضمون (مطالعه موردی: جوانان استان ایلام)، هشتمین همایش ملی مطالعات ورزشی و سلامت، تهران، https://civilica.com/doc/1988721
6. گل پرور سعیده، محمدی مقدم یوسف،  عبداللهی بیژن، (1402)، شناسایی پیشرانها و پسرانهای سازمان مربی گرا با رویکرد پرورش سرمایه انسانی برای دانشگاه ها با رویکرد آمیخته، نشریهپژوهش های مدیریت منابع انسانی، 15(2)، 49-85.
7. مهتری آرانی، محمد و رجبیان ده زیره، مریم و بشیرنژاد دستجردی، حبیبه و حسینی، سید محمدامین،1400،رابطه بهداشت روانی و انضباط اجتماعی با توانمندی های فردی در اجرای ماموریت های سازمانی کارکنان نیروی انتظامی، فصلنامه روانشناسی نظامی، دوره: 12، شماره: 46.
8. نوروزی، وحید و منطقی، جعفر. (1400). شناسایی و تبیین پیشران های آینده منابع انسانی در سازمان ها و ادارات با رویکرد آینده پژوهی، چهارمین کنفرانس بین المللی سالانه تحولات نوین در مدیریت، اقتصاد و حسابداری، تهران، https://civilica.com/doc/1268373
9. Adamu, A. (2020). Employee leave management system. FUDMA Journal of Sciences, 4(2), 86-91.
10. Best, B.; Miller, K.; McAdam, R.; Moffett, S. Mission or Margin? Using Dynamic Capabilities to Manage Tensions in Social Purpose Organisations’ Business Model Innovation. J. Bus. Res. 2021, 125, 643–657.
11. Cuarez, R. O., Pulido, C. M. G., Deligero, R., & Novicio, C. (2024, October). Streamlining Human Resource Leave Management System. In 2024 Global Conference on Communications and Information Technologies (GCCIT) (pp. 1-6). IEEE.
12. Dietz, C., Zacher, H., Scheel, T., Otto, K., & Rigotti, T. (2020). Leaders as role models: Effects of leader presenteeism on employee presenteeism and sick leave. Work & Stress, 34(3), 300-322.
13. Grant, R. S., Buchanan, B. E., & Shockley, K. M. (2025). I need a vacation: A meta-analysis of vacation and employee well-being. Journal of Applied Psychology.
14. Hur, H., & Abner, G. (2024). What makes public employees want to leave their job? A meta‐analysis of turnover intention predictors among public sector employees. Public Administration Review, 84(1), 115-142.
15. Hurrell, A., & Keiser, J. (2020). An exploratory examination of the impact of vacation policy structure on satisfaction, productivity, and profitability. The BRC Academy Journal of Business, 10(1), 33-63.
16. Jaye, C. & Lauralie Richard, L. Amos, L. & Noller, G. (2020). Managing sick leave in the university: Bureaucracy and discretion. Humanistic Management Journal, 2020.
17. Kim, H., & Kim, E. (2019). Financial stress and employee leave-taking behaviour: Implications for workplace policies. Journal of Financial Counseling and Planning, 30(1), 45-58.
18. Kitwange, A., Habi, R. (2024). The Impact of Leave Practices on Employees’ Well-being and Organizational Performance: The Case of Morogoro Municipality, Tanzania. International Journal of Innovative Science and Research Technology (IJISRT), 2588-2594. 10.38124/ijisrt/ijisrt24sep321
19. Mas-Machuca, M., Akhmedova, A., & Marimon, F. (2024). The social mission works: Internalizing the mission to achieve organizational performance in social enterprises. Review of Managerial Science, 18(4), 965-989.
20. Mohamud, M. E. (2016). The effect of paternity leave on employee productivity: A case of Kenya.
21. Panomariovienė, I. M. & Mačiulaitis, V. (2019). Content and implementation of the right to annual leave: Analysis based on the case study of Lithuania. Baltic Journal of Law & Politics, 12(2), 78-96.
22. Parekh, K. D. (2022). Cross-Cultural Examination of Vacation Policy on Employee Satisfaction and Happiness.
23. Petts, R. J. & Knoester, C. (2019). Paternity Leave and Parental Relationships: Variations by Gender and Mothers’ Work Statuses.
24. Ramus, T.; Vaccaro, A. Stakeholders Matter: How Social Enterprises Address Mission Drift. J. Bus. Ethics 2017, 143, 307–322.
25. Siegner, M.; Pinkse, J.; Panwar, R. (2018). Managing Tensions in a Social Enterprise: The Complex Balancing Act to Deliver a Multi-Faceted but Coherent Social Mission. J. Clean. Prod. 2018, 174, 1314–1324.
26. Slamet, S., Ridho, A., Marno, M., &Efiyanti, A. Y. (2024). Impact of mission and vision on academic services mediated by governance and human resources in higher education institutions of Indonesia. Problems and Perspectives in Management, 22(1), 477-490.
27. Sun, J.; Sohn, Y.W. The Influence of Dual Missions on Employees’ Meaning of Work and Turnover Intention in Social Enterprises. Sustainability 2021, 13, 7812. https://doi.org/10.3390/ su13147812
28. Torres, E. N., Yost, E., & Ronzoni, G. (2021). No vacation needed: an exploration on why American hospitality workers won’t use up their vacation days. Journal of Human Resources in Hospitality & Tourism, 20(2), 222-248.
29. Ullah, M., Shah, S. F. A., Rehman, Z. U., & Khan, H. N. (2025). How Vacations Influence Burnout, Stress, and Employee Performance: A Comprehensive Review. The Critical Review of Social Sciences Studies, 3(1), 3454-3466.
30. Westman, M., & Etzion, D. (2001). The impact of vacation and job stress on burnout and absenteeism. Psychology & Health, 16(5), 595-606.