مبانی نظری کیفیت درک شده مشتری

کیفیت واژه رایج و آشنایی است که از مفهوم و نحوه کاربرد آن تفاسیر گوناگونی به­عمل آمده است. اما وجه مشترک همه این تعاریف "سازگاری کالا یا خدمات با نیازها و انتظارات مشتریان است". کیفیت از مشتری شروع می­شود و هرگونه توجه به کالا یا خدمات، بدون توجه به نظر مشتری، الزاماً کیفیت را به­دنبال ندارد. لذا معمولاً کیفیت را می­توان براساس تطابق­پذیری محصول با ویژگی­های موردنظر مشتری و یا میزانی که محصول می­تواند انتظارات قبلی مشتری را برآورده سازد، تعریف کرد. آکر (2001)، کیفیت درک­شده را به صورت درک مشتری از کیفیت کلی و یا برتر محصول باتوجه به هدف موردنظرش در مقایسه با گزینه­های دیگر تعریف کرده است و در مدل خود بیان نموده است کیفیت درک­شده محصول می­تواند از 5 طریق بر ارزش ویژه برند اثرگذار باشد: تمایز در جایگاه­یابی، دلیلی برای خرید برند، اضافه پرداخت قیمت، جلب علاقه اعضای کانال توزیع به استفاده از محصول باکیفیت ادراک­شده بالاتر، توسعه برند (طاهری و حمدی، 1400).

زمانی­که ارتباط بین برند و کیفیت محصول قبل از ارتباط بین صفت­های محصول و کیفیت درک گردد مشتریان به احتمال بیشتری تحت تأثیر درک از کیفیت محصول قرار می­گیرند. کیفیت محصول درک­شده از طریق فراهم ساختن دلیلی برای متقاعد کردن مشتریان به خرید و متمایز شدن از سایر برندها، برای مشتریان ایجاد ارزش می­کند. فرض براین است که درک مشتریان از کیفیت محصولات با وفاداری آنان به برند ارتباط دارد. به بیانی دیگر، هرچه کیفیت محصول بیشتر باشد میزان وفاداری مشتریان نسبت به برند نیز افزایش پیدا می­کند (سو[1] و همکاران، 2013). کیفیت محصول یا برند از دو بُعد اعتماد به برند[2] و تعهد به برند[3] تشکیل شده است. تحقیقاتی که در حیطه بازاریابی و مدیریت انجام شده نشان می­دهد که اعتماد به برند دارای دو بُعد اعتبار و مقاصد یا اهداف است. بُعد اعتبار به توانایی و تمایل برای وفاداری و رفع نیاز مشتری اشاره می­کند و بُعد اهداف متشکل از اهداف خوب و مثبتی است که با شادکامی و علائق مشتریان ارتباط مستقیمی دارد. دومین بنیان مذکور، تعهد به برند است. تعهد به برند به منظور برقراری روابط بلندمدت دارای اهمیت می­باشد، زیرا باعث می­شود افراد روابط خود را حفظ کنند (نیادزایو[4] و همکاران، 2016). براساس مطالعات کلر (2003)، رتبه­بندی کیفیت برند به­عنوان درک مشتری از کیفیت یا برتری کلی محصول یا خدمات باتوجه به هدف موردنظر تعریف می­گردد. این ارزیابی از قضاوت کلی مصرف­کننده در مورد برتری یک برند یا محصول می­باشد (چم[5] و همکاران، 2018؛ لیم[6] و همکاران، 2020).

 


[1] . So

[2] . Brand trust

[3] . Brand commitment

[4] . Nyadzayo

[5] . Cham

[6] . Lim